Ruim zeven jaar beheerde de penningmeester de bankrekening van een gesubsidieerde kunststichting. Hij deed de betalingen, voerde de administratie en presenteerde elk jaar zelf het financieel overzicht. Hij was bovendien accountant, met tientallen jaren ervaring.
Pas nadat hij eind 2023 was opgestapt, liet het bestuur de boeken onderzoeken. Kleding, sieraden, reizen en horeca bleken betaald van de stichtingsrekening: in 2018 en 2019 ging het om ruim €26.000 per jaar. In 2019 maakte hij ruim €100.000 over naar zijn eigen rekening. Ook leende hij €40.000 van de stichting uit aan een zakenrelatie.
Hij stortte ook grote bedragen terug. Volgens het onderzoeksbureau bleef per saldo ruim €21.000 onttrokken; zelf zegt hij alles te hebben terugbetaald. Op 10 juli 2026 besloot de Accountantskamer hem uit het accountantsregister te schrappen, met een herinschrijvingsverbod van vijf jaar. Volgens de tuchtrechter gebruikte hij de rekening van de stichting „als was het zijn privébankrekening”.
Zijn verweer is voor elk bestuur het lezen waard. Het bestuur had hem decharge verleend, voerde hij aan, en is bovendien samen verantwoordelijk voor de financiële administratie. In zijn tuchtzaak hielp dat hem niet. Maar dat tweede punt klopt wel: de wet legt de administratieplicht bij het héle bestuur, niet alleen bij de penningmeester.
Drie zaken uit 2026, één patroon
Deze zaak staat niet op zichzelf. Dit jaar deden rechters ook uitspraak over een tennisvereniging in Vught en een stichting in Tiel.
| Organisatie | Wat er verdween | Hoe het uitkwam | Bron |
| Kunststichting | Ruim €26.000 per jaar aan privé-uitgaven in 2018 en 2019, en €100.000 naar de eigen rekening | Onderzoek na vertrek van de penningmeester | Accountantskamer, 10 juli 2026 |
| Tennisvereniging in Vught | Ruim €454.000 in anderhalf jaar | De penningmeester biechtte het zelf op | Rechtbank Oost-Brabant, 22 mei 2026 |
| Stichting in Tiel | Bijna €300.000 in ruim vijf jaar | Pas toen het geld bijna op was | Rechtbank Gelderland, 24 april 2026 |
Geen van de drie werd op tijd opgemerkt door eigen controle. En steeds zie je hetzelfde patroon:
- Eén persoon kon alleen bij het geld.
- Dezelfde persoon maakte de cijfers.
- Alles op vertrouwen in plaats van controle.
De kas is van het hele bestuur
Een taakverdeling is praktisch, maar ze verplaatst de verantwoordelijkheid niet. Het bestuur als geheel moet zorgen voor een administratie waaruit de rechten en verplichtingen van de organisatie altijd blijken (artikel 2:10 BW). Elke bestuurder is medeverantwoordelijk voor de algemene gang van zaken, en de financiën horen daarbij (artikel 2:9 BW).
Met vijf afspraken maak je meekijken normaal:
- Twee paar ogen op elke betaling. Stel bij de bank in dat een tweede bestuurder betalingen boven een afgesproken bedrag goedkeurt.
- Meer dan één bestuurder kan bij de bank. Geef de voorzitter of secretaris leestoegang tot alle rekeningen, ook de spaarrekening.
- Rapportage met afschriften. Laat de penningmeester elk kwartaal de cijfers bespreken, met de bankafschriften erbij en niet alleen een eigen overzicht.
- Weinig passen, weinig contant. Spreek af wie een bankpas heeft, waarvoor, en met welke limiet.
- Leg het vast. Zet deze afspraken in het bestuursreglement, zodat ze een bestuurswissel overleven.
Wat een kascommissie echt moet controleren
Een vereniging zonder accountantsverklaring en zonder raad van commissarissen moet elk jaar een kascommissie hebben. De ALV benoemt die: minstens twee leden die niet in het bestuur zitten (artikel 2:48 lid 2 BW). Het bestuur moet de commissie alle gevraagde informatie geven, de kas tonen en de boeken laten inzien.
In Vught wás er een kascommissie, en toch verdween er ruim vier ton. Een handtekening onder het overzicht van de penningmeester is dus geen controle. Een commissie die haar werk doet, kijkt naar vijf dingen:
- Het banksaldo, rechtstreeks van de bank. Log samen in of vraag de afschriften zelf op. Vergelijk begin- en eindsaldo van álle rekeningen met de balans.
- Betalingen, steekproefsgewijs. Hoort er een factuur of declaratie bij? Let op overboekingen naar privérekeningen, ronde bedragen en contante opnames. In Vught ging het om meer dan honderd overboekingen.
- Leningen, voorschotten en tegoeden. Vraag bewijs van elk bedrag dat de organisatie “nog tegoed heeft”. Bij de kunststichting stond een uitgeleend bedrag als banktegoed in de boeken.
- Afwijkingen. Leg de cijfers naast de begroting en naast vorig jaar, en vraag door bij verschillen.
- Het verslag. Noteer wat je hebt gecontroleerd en wat niet, en breng schriftelijk verslag uit aan de ALV.
Wissel de leden regelmatig en kies geen partner of familielid van de penningmeester.
Reken ook niet te veel op decharge. Die dekt in de regel alleen feiten die uit de gepresenteerde stukken blijken of anderszins aan de ledenvergadering bekend waren. Wat in de boeken is verstopt, valt daar niet onder.
En als je een stichting bent?
Een stichting heeft geen leden, dus ook geen ALV en geen wettelijk verplichte kascommissie. De administratieplicht geldt wel: binnen zes maanden na het boekjaar moeten de balans en de staat van baten en lasten er liggen.
Juist daarom moet een stichting de controle zelf organiseren. Dat kan op drie manieren:
- Twee medebestuurders controleren. Laat twee bestuurders die niet de penningmeester zijn de jaarcijfers naast de bankafschriften leggen, vóórdat het bestuur ze vaststelt.
- Een financiële commissie van buiten. Vraag twee betrokken buitenstaanders, zoals een donateur, een vrijwilliger of een bevriende boekhouder.
- Een externe blik. Ontvang je subsidie of gaat er veel geld om, laat de jaarcijfers dan opstellen of beoordelen door een extern kantoor.
De zaak van de kunststichting laat zien dat een titel geen controle is. Het gaat niet om hoe deskundig de penningmeester is, maar om de vraag of iemand anders meekijkt.
Drie dingen voor deze maand
Het jaareinde komt eraan, en daarmee de jaarcijfers over 2026. Dit is het moment om de controle te regelen.
- Zet het op de agenda. Bespreek in de eerstvolgende bestuursvergadering wie bij de bank kan en wie meekijkt.
- Regel het bij de bank. Stel de tweede goedkeuring en de leestoegang in.
- Wijs de controleurs aan. Benoem als vereniging op de najaars-ALV de kascommissie voor boekjaar 2026. Wijs als stichting nu twee controleurs aan.
Vertrouwen is goed, controle is beter
Niemand zet een penningmeester neer om hem te wantrouwen. Maar wie betaalt, boekt én rapporteert, kan jarenlang ongezien zijn gang gaan. Een tweede paar ogen beschermt je organisatie, en de penningmeester zelf.
Met het WBTR-platform krijg je de hulpmiddelen om dit goed én praktisch aan te pakken. Nog geen account? Kies hier je abonnement
Vragen over jouw situatie?
Schrijf je in voor ons gratis WBTR-webinar. In 30 minuten krijg je duidelijke uitleg, praktijkvoorbeelden en kun je live je vragen stellen.
